prompt to prod · müfredat
Altı bölüm seni stajyerlikten CTO’luğa taşır. Her görevin akılda kalacak tek bir kuralı ve bitirince yapabildiklerinin kısa bir listesi var. Bu sayfa oyunun kendi içeriğinden üretilir; yayımlanan oyunla her zaman aynıdır.
bölüm 1 · Stajyer · 10 görev
Nimbus Labs'teki ilk haftan. Henüz kod yazmayı bilmiyorsun. Elinde bir laptop, bir de yapay zekâ var.
Byte'ın da biraz yardımıyla ekibe kendini tanıt.
Yapay zekâ yalnızca ona anlattığını bilir. Gerçek bilgi ver, gerçek cevap al.
Victor web sitesi için metin istiyor. Onun isteği muğlak; senin prompt'un muğlak olamaz.
Net bir prompt beş yuvayı doldurur: rol, görev, bağlam, format, ton.
Byte yatırımcılar için nokta atışı bilgiler veriyor. Peki bunlar gerçek mi?
Yüzde yüz emin konuşup yüzde yüz yanılabilirim. Ayrıntıları kontrol et.
Patel Hanım'ın müşterisinden iki kez ödeme alınmış. Byte'a doğru bağlamı ver; yalnızca doğru bağlamı.
Yapay zekâya soruyu cevaplayan bilgileri ver. Ne eksik, ne fazla.
Ödeme servisi hata veriyor. Cevap log'da; ama orada birkaç gizli bilgi de var.
Önce maskele, sonra yapıştır. Gizli ve kişisel veriler binadan çıkmaz.
Sadakat indirimi nasıl çalışıyor? Cevap yedi satırlık bir Python kodunda.
Kurallar yukarıdan aşağı okunur. İlk eşleşen kazanır.
Lansman gönderisini Byte'la birlikte yaz. “Daha iyi yap” geri bildirim sayılmaz.
İyi geri bildirim neyin yanlış olduğunu ve ne istediğini söyler; mümkünse sayıyla.
Beş dakikada bahşiş hesaplayıcı mı? Ancak işi adımlara bölersen.
Küçük adımlar, sırayla: önce girdi, sonra mantık, sonra çıktı. Ekstralar bekler.
Byte sadakat kodunu “temizledi”. Artık 10 ziyarette sadece %10 indirim çıkıyor.
Sınırları test et. Bug'lar tam da davranışın değişmesi gereken yerde yaşar.
Yatırımcılar yarın geliyor. Victor'a 5 soruluk bir SSS lazım. Bu sefer Prompt Builder yok.
Net prompt, doğru bağlam, sıfır sır, insan kontrolü. Sonra yayına.
bölüm 2 · Junior Dev · 10 görev
Byte artık kod yazabiliyor. Hesabını veren ise sensin.
Nimbus Labs bir garaja taşınıyor. Byte'tan küçük bir fonksiyon iste, sonra her satırını okuyarak tamamla.
Adı konmuş küçük tek bir fonksiyon iste. Her satırı oku. Yayına alan da sahibi de sensin.
Patel Hanım menü açıklamalarının kendi üslubuyla yazılmasını istiyor. Üslubu tarif etmek zor, göstermek kolay.
Üslubu tarif etme. İki örnek göster, formatı söyle, uydurmayı yasakla.
Kai, stuff.py diye bir dosya push'ladı. Çalışıyor ama neden çalıştığını kimse bilmiyor. İsimleri düzelt, sonra Byte'la güvenle refactor et.
İsim, ne tuttuğunu birimiyle söyler. Refactor isimleri değiştirir, davranışı asla.
Üç değişiklik, tek öğleden sonra. Hepsini temiz, açıklamalı commit'ler olarak kaydet; debug satırını da geride bırak.
Her commit'te tek fikir, başlık gibi bir mesaj, debug kalıntısı yok.
Byte kulağa mükemmel gelen bir QR kütüphanesi öneriyor. Kai kurmaya başladı bile. O seni yakmadan sen onu kontrol et.
Kulağa kusursuz gelen bir paket adı uydurabilirim. Kurmadan önce var mı, bak.
QR özelliğin kendi branch'inde yaşıyor. Kai ise main'de aynı satırı değiştirdi. Merge zamanı; karar zamanı.
Branch'te çalış. Git sorduğunda iki tarafı da oku, iki kişinin de niyetini koru.
Kai'nin commit'inde, kodun ortasında canlı bir ödeme anahtarı var. Maskele, düzgünce düzelt ve silmenin neden yetmediğini öğren.
Gizli bilgiler .env'de durur, .env de .gitignore'da. Sızan anahtar yenilenir.
İkinci kafenin uygulaması, yeni bir müşteri sipariş verdiği anda çöküyor. Trace'i oku, Byte'a doğru dürüst sor, sorunun kaynağını düzelt.
Stack trace'i alttan oku: ne bozuldu. Yukarı çık: nerede. Nedeni düzelt.
Kai, Byte'ın yazdığı bir pull request'e hızlıca onay istiyor. Diff'i oku, sorunları bul ve yorumlarını kibarca yaz.
Değişen her satırı oku. Sorunu söyle, çözüm öner, koddan bahset.
Sipariş Geçmişi bu akşama yetişecek. Maya yok, Kai yardımda, Victor da saat beşte deploy etmek istiyor. Prompt'tan prod'a, işi sen taşı.
Bitti demek test edildi, commit'lendi, anlatıldı demek; “kod yazıldı” değil.
bölüm 3 · Mid Dev · 11 görev
Byte artık kendi başına iş görebiliyor. Neye elini sürebileceğine ise sen karar veriyorsun.
Byte artık araç kullanabiliyor. Ajan döngüsünü öğren, sonra pazar saatlerini ona düzelttir; ama her izni tek tek sen ver.
Ajan, döngüde çalışan bir modeldir. Araçlarını sen onaylar, işini sen kontrol edersin.
Byte Agent build'i hızlandırmak istiyor ve bunun için epey yaratıcı izinler talep ediyor. Güvenli olanları onayla, tuzakları reddet.
Ajana yalnızca işin gerektirdiğini ver. Sor: Ne kadar geniş, gizli ve kalıcı?
Patel Hanım'ın yeni kafesindeki menü ekranı bomboş. İstekleri kendin gönder, sunucunun ne cevap verdiğini okumayı öğren.
Önce ilk satırı oku. 2xx çalıştı, 4xx yanlış istedin, 5xx sunucu bozuldu.
Victor on puana bir bedava içecek istiyor. Koddan önce testleri yaz; Byte'ın kendi ödevine kendisinin not vermesine de izin verme.
Kod daha yokken “doğru”nun ne olduğuna karar ver. Önce kırmızı, sonra yeşil.
CI paneli kırmızıya döndü. Durumu ve log'u oku, asıl bug'ı bul, düzelt ve yeşile dönüşünü izle.
Kırmızı build bir mesajdır. Önce durumu, sonra log'u oku, sonra nedeni düzelt.
Bir müşteri yorumuna Byte Agent için gizli emirler saklanmış ve Byte bunlara uyuyor. Enjeksiyonu fark et, sonra bunun tekrarlanmasını önleyecek kuralı yaz.
Ajanın okuduğu her şey veridir, emir değil. Ele geçirilse bile yapabileceklerini sınırla.
Victor fişler için bedava bir kütüphane buldu. Ama indirmenin bedava olması, onu dilediğin gibi kullanabileceğin anlamına gelmez. Yayına almadan önce lisansları oku.
İndirmek bedava diye kullanmak serbest değildir. Yayına almadan önce lisansı oku.
Victor bütün uygulamanın daha hızlı bir dilde baştan yazılmasını istiyor. Artısını eksisini tart, doğru aracı seç ve bunu kibarca anlat.
En iyi dil yok, en uygun dil var. Önce ölç, sonra işe yarayan en küçük parçayı değiştir.
Kai'nin geliştirdiği özellik onun laptop'unda kusursuz çalışıyor, staging'de ise çöküyor. Ortamları karşılaştır, nedeni düzelt ve hepsini bir container'a paketle.
Yalnızca senin makinende çalışıyorsa, ortam henüz yazıya dökülmemiştir. Dök.
İki özellik, bir lansman, bir cuma. Byte Agent'ı denetle, pipeline'ı yeşile çevir, enjeksiyona kanma ve müşterilere neyin yayına çıktığını anlat.
Ajanla kıdemli gibi yayına çık: dar izinler, gerçek testler, yeşil CI, dürüst notlar.
Patel Hanım yeni menü panosu için gerçek rakamlar istiyor. Sorguyu Byte'la yaz, cevabın mantıklı olup olmadığını kontrol et ve her satışı bedavaya çevirecek bir temizlik script'ini durdur.
Sorguyu yapay zekâ saniyede yazar. Dakikaları sen harcarsın: oku, cevabın mantıklı olduğunu kontrol et ve her yazma işlemini önce önizle.
bölüm 4 · Senior Dev · 10 görev
Bir kafe on iki kafe oldu. Şimdi hepsinin arkasındaki sistemi sen tasarlıyorsun ve ayakta tutmak da sana düşüyor.
Patel Hanım'ın kafesi artık on iki şube. Yeni kod yazmadan önce bir siparişin izlediği yolu çiz: istemci, sunucu, veritabanı ve bir kuyruk.
Kurmadan önce çiz. Her kutunun tek bir işi var ve kurallar sunucuda durur.
Kırk bin telefona birazdan bedava yulaf sütü bildirimi düşecek. Paneli oku, sistemi load balancer ve cache ile yeniden çiz, bayatlamış bir fiyatı düzelt.
Sık sorulanı aklımda tutarım, veritabanı dinlenir. Sadece ne zaman unutacağımı söyle.
Ödeme 2,4 saniye sürüyor ve herkesin bir teorisi var. Profil çıkar, asıl darboğazı bul ve tek bir küçük değişiklikle çöz.
Optimize etmeden önce ölç. Önce en büyük dilimi düzelt, sonra yeniden ölç.
Dot'un 1987'de yazdığı çekirdek sipariş programı emekliye ayrılıyor. Kodu oku, ne yaptığını kayda geçir, Byte'ın port'unu onunla karşılaştır ve güvenli bir geçiş planla.
Çalışan eski kod, kimsenin yazmadığı kuralları saklar. Değiştirmeden önce onları kaydet.
Bir tedarikçi 40 yazıyor ama pound'u kastediyor. Eksik birimlerin peşine düş, aktarım kodunu düzelt ve bir sayının neden birime ihtiyaç duyduğunu öğren.
Birimi olmayan sayı tahmindir. Kapıda bir kez dönüştür, tanımadığını reddet.
Gece 3'te çağrı cihazı ötüyor ve dokuz kafe sipariş alamıyor. Kanamayı durdur, rollback yap ve kimseyi suçlamayan bir postmortem yürüt.
Önce kanamayı durdur: rollback yap, kontrol et, haber ver. Nedenini gün ışığında anla.
Sam adında yeni bir stajyer cache'in ne olduğunu soruyor. İyi bir anlatım planla, en net girişi seç ve yeni başlayan birinin anlayacağı şekilde yaz.
Bildiği yerden başla, sonra sakıncasını söyle. Jargon bekleyebilir.
Victor canlı sipariş takibi istiyor. Kimse kodlamaya girişmeden önce tasarım dokümanının ödünleşimler bölümünü yaz: seçenekler, bir karar ve bedeli.
Kararı koddan önce yaz: seçenekler, seçim, bedeli ve ne zaman yeniden bakılacağı.
New York'taki kafede happy hour kahvaltı saatinde başlıyor. Saat dilimlerini test et, saat bug'ını düzelt ve zamanı güvenle saklamayı öğren.
Zamanı UTC olarak sakla, yerel saatle göster, bölgeyi adıyla yaz. Sabit fark kullanma.
Patel Hanım'ın bütün zincirini tek dakika kesinti yaşatmadan yeni sisteme taşı: planı çiz, Byte'a göz kulak ol, rakamları oku ve yöneticileri bilgilendir.
Canlı sistemi geri alınabilir küçük adımlarla taşı. Eskisini en son emekliye ayır.
bölüm 5 · Tech Lead · 10 görev
Altmış kafe, büyüyen bir takım ve bir sürü yapay zekâ ajanı. Artık senin işin insanlar, plan ve “hayır” demek.
Takım büyüdü, istek listesi uzadı. İki haftada gerçekten neler teslim edebileceğinizi hesapla ve sonuna kadar götürebileceğiniz bir sprint planla.
Odak günlerinden planla, geçmişle düzelt, ikisinin de altında söz ver.
Checkout'un yeniden yazımı üç hafta gecikti, Victor da pazartesiye dışarıdan beş yazılımcı istiyor. Evet demeden önce sayılara bak.
Geciken projeye insan eklemek onu daha da geciktirir. Önce kapsamı kırp.
Bir ödeme bug'ı toplantısı, 47 dakikasını bir butonun rengine harcıyor. Toplantıyı rayına oturt ve hangi kararı kimin vereceğini belirle.
Odanın zamanını geri alması pahalı kararlara harca. Ucuz olanlara tek sorumlu yeter.
Byte üçe bölündü: biri yazıyor, biri test ediyor, biri review yapıyor. İşleri dağıt, isteklerini denetle ve kendi ödevlerine kendilerinin not vermesine izin verme.
Her ajana tek iş, yalnızca o işin izinleri. Kimse kendi ödevine not vermez.
Victor blockchain'le bahşiş alan, yapay zekâ avatarlı bir metaverse kafe istiyor. Müşterilerin gerçekte ne istediğine bak, sonra rakamlara dayanan ve daha iyi bir fikir sunan saygılı bir “hayır” yaz.
Hedefe evet, plana hayır de; rakamlarla ve daha küçük bir “evet”le.
Maya takıma teknik borç ödemek için bir gün veriyor. En pahalıya patlayan borcu bul ve yeni özellik olmayan bir gün planla.
Önce faizi en yüksek, kapatması en ucuz borcu öde; en çirkinini değil.
Nimbus Labs'in bir geliştirici daha alacak bütçesi var. Her adayın yanında bir yapay zekâ olduğu bir dünyada işe yarayan bir mülakat tasarla ve sinyalleri doğru oku.
Hafızayı değil işi sına: gerçek bir görev, yapay zekâ serbest, herkese aynı, puanlı.
Ekip, insanların okuyabileceğinden hızlı pull request açıyor. Bir yığın göstermelik onay yerine, kalite kapıları olan bir review süreci kur.
PR'ları küçük tut, süzgeci makineler yapsın; insan gözünü hatanın pahalı olduğu yere ayır.
Bir cumartesi günü yeni tekrar sipariş butonu müşterilerden iki kez para çekiyor. Rolleri dağıt, zararı durdur, Victor'u sosyal medyadan uzak tut ve kafe sahiplerinin gerçekten okuyacağı bir durum güncellemesi yaz.
Önce roller, sonra zararı en küçük, geri alınabilir şalterle durdur.
Sınırlı kadroyla koca bir çeyrek planla: kapasiteyi hesapla, istek listesini ayıkla, ekibi denetle, planı “minicik” bir istekten koru ve şirkete neyin yayına çıkacağını duyur.
Yakın haftalara söz ver, sonrası için aralık ver; yığma, takas et.
bölüm 6 · CTO · 11 görev
Artık her şey sende. Modeli seç, ona belgelerini öğret; test et, koru, anlat ve yayına al. Sonra bayrağı devret.
Yönetim kurulu CafeFlow'a bir yapay zekâ asistanı istiyor. Modeli kendin mi eğiteceksin, yoksa kiralayacak mısın, karar ver. Sonra Model Lab'de yeterince iyi, yeterince hızlı ve bütçeye uygun olanı seç.
Motoru kirala, sana ait olanı kendin yap. Her sınırı geçen modeli seç.
Asistan kendinden emin konuşuyor ama CafeFlow'la ilgili bilgileri yanlış veriyor. Ona kendi belgelerini ver: parçalara böl, doğru parçayı bul ve Byte'a yalnızca ihtiyacı olanı ver.
Açık kitap: doğru parçaları bul, yalnızca onları gönder, “bilmiyorum”a izin ver.
“Demoda harikaydı” bir puan değildir. Bir eval kur: örnek cevapları notlandır, bir test setini neyin dürüst kıldığını öğren, sonra asistanı senin yerine notlandıracak yapay zekâ yargıcının kriterlerini yaz.
Demo puan değildir. Gerçek, zor soruları notlandır; her değişiklikte yeniden çalıştır.
İlk fatura geliyor ve Victor espressosunu boğazına kaçırıyor. Paranın nereye gittiğini bul; sonra cevapları kötüleştirmeden, bir cache ve kolay sorular için daha ucuz bir modelle faturayı düşür.
Paranın nereye gittiğini ölç; sonra tekrar edeni cache'le, basit olanı yönlendir.
Asistan bir müşteriye ömür boyu bedava kahve sözü verdi ve ekran görüntüsü viral oldu. System prompt'unu incele, guardrail'leri doğru katmanlara yerleştir ve neyi bir insanın onaylaması gerektiğine karar ver.
Tek duvar yetmez: girdiyi kontrol et, araçları sınırla, çıktıyı kontrol et, insana sor.
Aynı sabah iki e-posta geliyor: müşteriler verilerinin silinmesini istiyor, Victor ise asistanın fotoğraflardan ruh hâli tahmin etmesini. Yapay zekânın hangi verileri kullanabileceğine, önyargının nerede saklandığına ve bir silme talebine nasıl “evet” diyeceğine karar ver.
Yalnızca gerekeni topla, her grubu test et; silme istenince her kopyayı sil.
Asistana soru sorduktan sonra altı saniye boyunca hiçbir şey olmuyor, Patel Hanım da düğmeye üç kez basıyor. Zamanın nereye gittiğini bul ve cevabın hızlı geldiğini hissettir.
İnsanlar ilk kelimeyi beklerken sabırsızlanır. Stream et, tekrarı cache'le, asla susma.
Cuma günü yönetim kurulu toplanıyor ve kimse token'ın ne olduğunu bilmiyor. Yapay zekâyı sade bir dile çevir, tek sayfalık bir bilgi notu planla ve onu emekli bir bankacının, bir avukatın ve Patel Hanım'ın anlayacağı şekilde yaz.
Kararla başla; sonra fayda, maliyet, risk ve sonraki adım. Sade bir dille.
Büyük bir kafe zinciri, verilerinin kendi sunucularından asla çıkmamasını şart koşuyor. Açık ağırlıklı modellerle kapalı API'leri tart, kendi sunucunda çalıştırmanın ne zaman kârlı olduğunu hesapla ve dürüstçe “evet” diyebileceğin bir plan bul.
Önce kirala. Sözleşme, gizlilik ya da büyük ve sabit hacim karşılıyorsa kendin barındır.
CafeFlow asistanını baştan sona yayına al: sistemi çiz, ona doğru belgeleri ver, yayın panosunu oku, sürümü yönet, sistem kartını yaz ve yayın gününü atlat. Sonra yeni biriyle tanış.
Kanıtla, küçük başla, bir dönüş yolu tut ve her olayı bir teste çevir.
Victor, asistanı CafeFlow'a gelmiş bütün e-postalarla fine-tune etmek istiyor. Fine-tuning ile RAG'i maliyet, güncellik ve gizlilik açısından karşılaştır ve ona ayakta kalan bir plan sun.
Üslubu pişir, bilgiyi getir.
Tollu Labs